Descemetocele Acil midir?

Vettown Göktürk Veteriner Kliniği olarak göz acillerinde sık karşılaştığımız bu durumu aşağıda ele aldık. Evet, descemetocele kedi ve köpeklerde acil değerlendirilmesi gereken ciddi bir göz hastalığıdır. Descemetocele, kornea ülserinin çok derinleştiği ve gözün delinmeye çok yaklaştığı aşamayı ifade eder. Hasta sahipleri bu durumu genellikle “gözünde beyaz-mavi bir leke var”, “gözünün ortasında koyu nokta oluştu”, “gözünü hiç açamıyor”, “gözü bir anda kötüleşti”, “gözünde çukur var gibi” veya “gözü delinecek gibi duruyor” şeklinde tarif edebilir.

Kornea, gözün en ön kısmında bulunan şeffaf tabakadır. Bu tabaka hem görme için ışığın göze düzgün girmesini sağlar hem de göz içi yapıları dış ortamdan korur. Kornea ülseri yüzeysel olduğunda daha kontrollü ilerleyebilir; ancak ülser derinleşip descemetocele aşamasına geldiğinde gözün bütünlüğü ciddi risk altına girer.

Descemetocele, kornea perforasyonu yani göz delinmesi öncesindeki çok hassas ve tehlikeli bir evredir. Bu nedenle beklemek, evde eski damlaları kullanmak, göze bastırmak veya kortizonlu damla uygulamak ciddi sonuçlara yol açabilir. Erken veteriner göz muayenesi, gözün korunma şansını artırmak açısından çok önemlidir.

Bu yazıda descemetocele’nin ne olduğunu, neden oluştuğunu, hangi belirtilerle fark edilebileceğini, kedi ve köpeklerde nasıl farklılık gösterebileceğini, veteriner hekim muayenesinde hangi testlerin kullanılabileceğini ve evde hangi hatalardan kaçınmak gerektiğini anlatacağız.

Descemetocele Nedir?

Descemetocele, korneanın büyük kısmının hasar gördüğü ve sadece en içteki çok ince tabakanın göz bütünlüğünü koruduğu derin kornea ülseri aşamasıdır. Daha sade ifade etmek gerekirse, kornea ülseri o kadar derinleşmiştir ki göz delinmeye çok yaklaşmıştır.

Kornea birkaç tabakadan oluşur. En dışta epitel tabakası, altında stroma, daha derinde Descemet membranı ve en içte endotel tabakası bulunur. Normal bir kornea sağlam, parlak ve şeffaftır. Kornea ülseri başladığında önce yüzeysel tabakalar etkilenir. Ancak ülser ilerlerse stroma giderek incelir. Stroma büyük ölçüde kaybolduğunda, Descemet membranı dışarı doğru bombeleşebilir. Bu tabloya descemetocele denir.

Descemetocele dışarıdan bazen göz yüzeyinde küçük, yuvarlak, parlak, koyu renkli veya mavi-beyaz çevreli bir alan gibi görülebilir. Ancak hasta sahibinin bunu kesin olarak ayırt etmesi zordur. Bazı vakalarda göz sadece bulanık, beyaz veya mavi görünür. Bazı hastalarda ise gözünü açamama ve şiddetli ağrı en belirgin bulgudur.

Descemetocele’nin önemi, korneanın artık çok zayıflamış olmasıdır. Küçük bir travma, hayvanın patisiyle gözü kaşıması, göze baskı yapılması veya yanlış damla kullanımı kornea perforasyonuna yol açabilir. Bu yüzden descemetocele şüphesi bile acil kabul edilir.

Descemetocele Neden Olur?

Descemetocele genellikle derinleşen kornea ülserinin sonucudur. Ancak bu derinleşmeye neden olan faktörler farklı olabilir.

Kornea Ülserinin Derinleşmesi

Yüzeysel başlayan bir kornea ülseri, zamanında fark edilmezse veya uygun şekilde yönetilmezse derinleşebilir. Ülser derinleştikçe korneanın dayanıklılığı azalır. Bu süreç descemetocele’ye ilerleyebilir.

Enfekte veya Eriyen Ülserler

Bazı kornea ülserleri enfekte olur ve kornea dokusu hızlı şekilde erimeye başlar. Bu tablo “eriyen ülser” olarak bilinir. Eriyen ülserler çok hızlı ilerleyebilir ve kısa sürede descemetocele veya kornea perforasyonu gelişebilir.

Göz Travması

Kedi tırnağı, köpek tırnağı, dal, diken, yabancı cisim, darbe veya kavga korneada derin yara oluşturabilir. Travma sonrası gelişen ülserler bazı hastalarda hızla derinleşebilir.

Göze Yabancı Cisim Batması

Ot başağı, diken, bitki parçası, cam, metal veya sert bir yabancı cisim korneaya zarar verebilir. Yabancı cisim korneaya saplandıysa evde çıkarılmaya çalışılmamalıdır. Bu durum derin hasarı artırabilir.

Kuru Göz

Gözyaşı kornea yüzeyini korur. Kuru göz hastalığında kornea savunmasız kalır. Gözyaşı yetersizliği, kornea ülserlerinin iyileşmesini zorlaştırabilir ve derinleşme riskini artırabilir.

Göz Kapağı ve Kirpik Problemleri

İçe dönen göz kapağı, anormal kirpikler veya göze sürten tüyler korneayı sürekli tahriş edebilir. Bu sürekli sürtünme kornea ülserine, ülserin derinleşmesine ve descemetocele’ye yol açabilir.

Temizlik ürünleri, dezenfektanlar, asitler, alkali maddeler veya tahriş edici kimyasallar kornea yüzeyinde ciddi hasar oluşturabilir. Ağır kimyasal yanıklar derin kornea ülserine ve descemetocele’ye ilerleyebilir.

Yanlış veya Gecikmiş Tedavi

Kornea ülseri olan bir göze muayenesiz kortizonlu damla kullanılması ülserin derinleşmesine neden olabilir. Benzer şekilde, sadece antibiyotikli damla kullanarak beklemek de altta yatan neden çözülmediği için zaman kaybına yol açabilir.

Hangi Belirtiler Görülür?

Descemetocele belirtileri çoğu zaman ciddi kornea ağrısı ve göz yüzeyi değişiklikleriyle ilişkilidir.

Descemetocele’de en kritik nokta, gözün delinmeye çok yakın olmasıdır. Bu nedenle gözünü kapatan, gözde beyaz-mavi bulanıklık gelişen veya göz yüzeyinde koyu nokta fark edilen hastalarda acil veteriner göz muayenesi gerekir.

Kedi ve Köpekte Farklılık Var mı?

Kediler ağrıyı saklama eğilimindedir. Bu nedenle kedide descemetocele gibi ciddi bir durum bazen sadece gözünü kısma, saklanma, iştahsızlık, sessizleşme veya ışığa bakmama ile fark edilebilir.

Kedilerde descemetocele; kedi kavgası, tırmalanma, yabancı cisim, travma, herpesvirus ilişkili kornea hastalıkları veya enfekte kornea ülserleri sonrası gelişebilir. Kedilerde kornea hastalıklarının bazıları tekrarlayıcı olabilir ve dikkatli takip gerektirebilir.

Köpeklerde Descemetocele

Köpeklerde descemetocele daha belirgin ağrı davranışlarıyla fark edilebilir. Köpek gözünü kapatabilir, patisiyle kaşımaya çalışabilir, yüzünü yere sürtebilir veya huzursuz olabilir.

Köpeklerde kedi tırnağı yaralanması, yabancı cisim, kuru göz, göz kapağı problemleri ve kısa burunlu ırklara bağlı anatomik yatkınlık önemli risk faktörleridir. Pug, French Bulldog, Shih Tzu, Pekingese ve Boston Terrier gibi ırklarda kornea daha dış etkilere açık olduğu için derin ülser ve descemetocele riski daha dikkatle değerlendirilmelidir.

Hangi Durumlarda Acildir?

Descemetocele şüphesi her zaman acildir. Aşağıdaki bulgulardan biri varsa beklenmemelidir.

Gözde Koyu Nokta veya Çukur Görünüm Varsa

Göz yüzeyinde koyu nokta, ortası farklı renkte beyaz-mavi alan veya çukurlaşma derin kornea ülseri ya da descemetocele belirtisi olabilir.

Gözünü Hiç Açamıyorsa

Gözünü açamama çoğu zaman ciddi kornea ağrısının işaretidir. Descemetocele veya derin kornea ülseri olabilir.

Gözde Ani Beyazlık, Mavilik veya Bulanıklık Varsa

Kornea ödemi ve derin ülserlerde göz yüzeyi beyaz-mavi görünebilir. Ani renk değişikliği acil değerlendirilmelidir.

Travma Sonrası Geliştiyse

Tırnak, diken, dal, yabancı cisim, darbe veya kavga sonrası gözde kötüleşme varsa descemetocele ve perforasyon riski dikkate alınmalıdır.

Sarı-Yeşil Akıntı Varsa

Enfekte ülserler hızla derinleşebilir. Akıntı ile birlikte gözünü kapatma veya bulanıklık varsa acil muayene gerekir.

Kortizonlu Damla Kullanımı Sonrası Kötüleştiyse

Kornea ülseri olan bir gözde kortizonlu damla kullanımı ülserin derinleşmesine ve perforasyona ilerlemesine neden olabilir.

Ani Görme Kaybı Varsa

Hayvan eşyaya çarpıyor, yönünü bulamıyor veya görmüyor gibi davranıyorsa göz içi yapılar da etkilenmiş olabilir.

Veteriner Hekim Muayenesinde Neler Yapılır?

Descemetocele şüphesinde veteriner hekim muayenesinin amacı, kornea ülserinin derinliğini, gözün delinme riskini, enfeksiyon varlığını ve acil cerrahi gerekip gerekmediğini değerlendirmektir.

Muayenede şu değerlendirmeler yapılabilir:

Göz kapakları ve göz çevresi incelenir.

Kornea yüzeyi dikkatle değerlendirilir.

Ülserin yeri, çapı ve derinliği incelenir.

Gözde yabancı cisim olup olmadığı araştırılır.

Göz kapağı ve kirpik problemleri kontrol edilir.

Göz bebeği ve iris yapısı değerlendirilir.

Göz içi yangı veya kanama bulguları araştırılır.

Görme refleksleri değerlendirilir.

Gözyaşı üretimi değerlendirilebilir.

Göz içi basıncı çok dikkatli şekilde değerlendirilir.

Enfeksiyon şüphesinde örnekleme planlanabilir.

Cerrahi gereklilik değerlendirilir.

Descemetocele’de göze baskı yapılmaması çok önemlidir. Bu nedenle bazı testler her hastada aynı şekilde uygulanmayabilir. Veteriner hekim testleri gözün durumuna göre seçer.

Kullanılabilecek Tanısal Testler

Fluorescein testi kornea ülserlerini değerlendirmek için kullanılan temel testlerden biridir. Ancak descemetocele’de testin yorumu dikkat gerektirir. Çok derin ülserlerde boyanın tutulum şekli farklı olabilir ve veteriner hekim bu bulguyu kornea derinliğiyle birlikte değerlendirir.

Schirmer Gözyaşı Testi

Schirmer gözyaşı testi gözyaşı üretimini ölçer. Kuru göz, tekrarlayan ülserler veya iyileşmeyi zorlaştıran göz yüzeyi hastalıkları açısından değerlidir. Ancak descemetocele şüphesinde testin uygulanma zamanı veteriner hekimin kararına bağlıdır.

Tonometri göz içi basıncını ölçer. Fakat descemetocele veya perforasyon riski olan gözlerde göze basınç uygulayan işlemler dikkatli seçilmelidir. Tonometri her vakada uygulanmayabilir veya özel dikkat gerektirebilir.

Fundus muayenesi retina ve optik sinirin değerlendirilmesini sağlar. Ancak kornea bulanıklığı, ağrı, ülser veya kanama varsa fundus muayenesi ilk anda mümkün olmayabilir.

Sitoloji, Kültür, PCR

Enfekte, eriyen, dirençli veya tekrarlayan kornea ülserlerinde sitoloji, kültür veya PCR gerekebilir. Bu testler enfeksiyon etkenini ve tedavi planını daha doğru belirlemeye yardımcı olabilir.

Travma, genel durum bozukluğu, sistemik hastalık, pıhtılaşma problemi veya göz içi etkilenme şüphesi varsa kan tahlili, görüntüleme veya göz ultrasonu gibi ek testler planlanabilir.

Tedavi Genel Olarak Nasıl Planlanır?

Descemetocele tedavisi, ülserin yeri, büyüklüğü, derinliği, enfeksiyon durumu, gözün delinme riski, görme potansiyeli ve hastanın genel durumuna göre planlanır.

Genel tedavi yaklaşımları şunları içerebilir:

• Gözün daha fazla travmadan korunması
• Ağrının kontrol altına alınması
• Enfeksiyon riskinin yönetilmesi

Kornea ülserinin derinliğine göre yoğun medikal takip veya cerrahi seçenekler

Yabancı cisim varsa güvenli şekilde uzaklaştırılması

Kuru göz, kapak problemi veya kirpik anomalisi gibi altta yatan nedenlerin kontrolü

• Eriyen ülser veya enfekte ülserde daha yakın takip
• Gözün delinme riskine karşı cerrahi planlama
• Yakalık ile gözü kaşımanın engellenmesi
• Görme potansiyelinin değerlendirilmesi

Descemetocele’de tedavinin amacı yalnızca gözdeki lekeyi geçirmek değildir. Asıl hedef kornea bütünlüğünü korumak, perforasyonu önlemek, enfeksiyon riskini azaltmak, ağrıyı kontrol etmek ve mümkünse görme fonksiyonunu korumaktır.

Evde Ne Yapılmalı, Ne Yapılmamalı?

Evde Yapılabilecekler

Descemetocele şüphesinde evde tedavi yapılmaya çalışılmamalıdır. Amaç, veteriner hekime ulaşana kadar gözü korumaktır.

Hayvan sakin tutulmalıdır.

Gözü kaşıması engellenmelidir.

Mümkünse yakalık kullanılmalıdır.

Göze kesinlikle baskı yapılmamalıdır.

Göz ovalanmamalıdır.

Yabancı cisim varsa çıkarılmaya çalışılmamalıdır.

Göz çevresindeki akıntı bastırmadan nazikçe temizlenebilir.

Önceden kullanılan damlalar veteriner hekime gösterilmelidir.

En kısa sürede veteriner göz muayenesine gidilmelidir.

Evde Yapılmaması Gerekenler

Göze bastırılmamalıdır.

Göz kapağı zorla açılmamalıdır.

Göz ovuşturulmamalıdır.

Saplı yabancı cisim çıkarılmaya çalışılmamalıdır.

İnsan göz damlası kullanılmamalıdır.

Eski reçeteden kalan damlalar gelişigüzel uygulanmamalıdır.

Kortizonlu damlalar kesinlikle muayenesiz kullanılmamalıdır.

Göze çay, bitkisel ürün, kolonya, oksijenli su veya antiseptik sürülmemelidir.

“Biraz bekleyelim, geçer” denmemelidir.

Descemetocele’de küçük bir yanlış müdahale bile kornea perforasyonuna yol açabilir. Bu nedenle en doğru yaklaşım gözü kurcalamadan hızlı şekilde veteriner hekime ulaşmaktır.

Kortizonlu veya Antibiyotikli Göz Damlalarının Bilinçsiz Kullanım Riski

Descemetocele veya derin kornea ülseri şüphesinde en önemli uyarılardan biri kortizonlu göz damlalarıdır. Kornea yüzeyinde ülser varken kortizon kullanımı ülserin derinleşmesine, enfeksiyonun ilerlemesine ve kornea perforasyonu riskinin artmasına neden olabilir.

Descemetocele zaten gözün delinmeye çok yakın olduğu aşamadır. Bu nedenle muayenesiz kortizonlu damla kullanımı özellikle tehlikelidir. Hasta sahibinin evde bulunan eski bir damlayı “daha önce iyi gelmişti” düşüncesiyle kullanması gözün kaybına kadar gidebilecek komplikasyonlara yol açabilir.

Antibiyotikli damlalar da tek başına her zaman yeterli değildir. Eğer ülser derinse, eriyorsa, enfekteyse, yabancı cisim varsa veya altta kuru göz/kapak problemi bulunuyorsa sadece antibiyotikle beklemek doğru değildir. Ayrıca gereksiz ve uygunsuz antibiyotik kullanımı direnç gelişimine katkıda bulunabilir.

Doğru yaklaşım, önce veteriner göz muayenesi ile tanı ve derinlik değerlendirmesi, sonra uygun medikal veya cerrahi tedavi planıdır.

Geç Kalınırsa Ne Olur?

Descemetocele’de gecikme ciddi sonuçlara yol açabilir. Çünkü kornea çok incelmiştir ve göz delinmeye çok yakındır.

Geç kalındığında şu problemler gelişebilir:

• Kornea perforasyonu
• Göz içi sıvı kaybı
• İrisin yara bölgesine yapışması veya dışarı çıkması
• Göz içi enfeksiyon
• Şiddetli uveitis
• Göz içi kanama
• Kalıcı kornea lekesi veya bulanıklık
• Kronik ağrı
• Glokom veya göz içi basınç problemleri
• Kalıcı görme kaybı
• Acil cerrahi ihtiyacının artması
• İleri vakalarda gözün kaybı

Erken veteriner göz muayenesi, gözün korunma şansını artırabilir. Ancak descemetocele aşamasında görme fonksiyonunun korunması her vakada garanti değildir. Bu nedenle zaman kaybetmemek çok önemlidir.