Göz Muayenesinde Hangi Cihazlar Kullanılır? Kedi ve Köpeklerde Veteriner Göz Muayenesi Cihazları

Göz Muayenesinde Hangi Cihazlar Kullanılır?

Kedi ve köpeklerde göz muayenesi, yalnızca göze dışarıdan bakılarak yapılan basit bir kontrol değildir. Göz; kornea, gözyaşı filmi, göz içi basıncı, lens, retina, optik sinir, göz kapakları ve göz çevresi dokularıyla birlikte değerlendirilmesi gereken hassas bir organdır. Bu nedenle veteriner göz muayenesinde bazı özel cihazlar ve tanısal testler kullanılır.

Vettown Göktürk Veteriner Kliniği olarak göz acillerinde sık karşılaştığımız bu durumu aşağıda ele aldık. Hasta sahipleri çoğu zaman “Gözü kızardı”, “Gözünü kapatıyor”, “Gözünde beyazlık var”, “Akıntı geliyor” veya “Bir anda görmüyor gibi davranıyor” gibi belirtilerle kliniğe başvurur. Ancak aynı belirti, farklı göz hastalıklarının sonucu olabilir. Örneğin gözünü kısan bir köpekte kornea ülseri olabilirken, gözde bulanıklık glokom, kornea ödemi, lens hastalığı veya göz içi yangısıyla ilişkili olabilir.

Bu nedenle veteriner göz muayenesi cihazları, hastalığın hangi bölgeden kaynaklandığını anlamak ve tedaviyi doğru planlamak için kullanılır. Erken ve doğru değerlendirme, özellikle kornea ülseri, glokom, travma, ani körlük ve şiddetli göz ağrısı gibi durumlarda görme kaybı riskini azaltabilir.

Göz Hastalığı veya Belirtisi Nedir?

Kedi ve köpeklerde göz hastalığı; göz kapaklarından korneaya, konjonktivadan göz içi yapılara, lens ve retinadan optik sinire kadar birçok bölgeyi etkileyebilir. Hasta sahibinin fark ettiği belirti çoğu zaman sadece hastalığın dışarıdan görünen kısmıdır.

Gözde kızarıklık, sulanma, çapaklanma, beyazlık, mavilik, gözünü kapatma, ışığa hassasiyet veya ani görme kaybı farklı hastalıkların belirtisi olabilir. Bu nedenle göz muayenesinde amaç sadece belirtinin adını koymak değil, belirtinin nedenini anlamaktır.

Veteriner göz muayenesinde kullanılan cihazlar da bu amaçla devreye girer. Bazı cihazlar kornea yüzeyini, bazıları gözyaşı üretimini, bazıları göz içi basıncını, bazıları ise retina ve optik sinir gibi gözün arka yapılarını değerlendirmeye yardımcı olur.

Göz Problemlerinin Nedenleri Nelerdir?

Kedi ve köpeklerde göz problemleri birçok farklı nedenle ortaya çıkabilir. Bu nedenlerin doğru ayrımı için muayene cihazları ve tanısal testler önemlidir.

Her göz hastalığında aynı cihaz kullanılmaz. Veteriner hekim, hastanın şikâyetine ve muayene bulgularına göre hangi testlerin gerekli olduğuna karar verir.

Hangi Belirtiler Görülür?

Göz hastalıklarında hasta sahiplerinin fark edebileceği belirtiler şunlardır:

• Gözde kızarıklık
• Gözden şeffaf, sarı veya yeşil akıntı gelmesi
• Göz çevresinde çapaklanma
• Gözünü kısma
• Gözünü tamamen kapatma
• Işığa bakmak istememe
• Gözde beyazlık, mavilik veya mat görünüm
• Göz çevresinde şişlik
• Göz bebeğinde büyüme veya şekil değişikliği
• Eşyalara çarpma
• Merdiven inerken zorlanma
• Ani görme kaybı
• Gözde kanama
• Gözünü patisiyle kaşıma
• Yüzünü halıya veya koltuğa sürtme
• Göz küresinin büyümüş gibi görünmesi

Bu belirtilerden bazıları hafif hastalıklarda da görülebilir. Ancak göz ağrısı, gözünü kapatma, ani körlük, travma, kornea bulanıklığı ve gözde şiddetli kızarıklık varsa veteriner göz muayenesi geciktirilmemelidir.

Kedi ve Köpekte Farklılık Var mı?

Evet. Kedi ve köpeklerde göz hastalıklarının nedenleri ve kullanılan testlerin önceliği bazı durumlarda farklılık gösterebilir.

Kedilerde Göz Muayenesi

Kedilerde viral enfeksiyonlar, özellikle feline herpesvirus, göz akıntısı, konjonktivit ve kornea ülserleriyle ilişkili olabilir. Kedilerde üveit, sistemik enfeksiyonlar, FIP, toksoplazma, FeLV, FIV veya hipertansiyon gibi hastalıkların parçası olarak da görülebilir.

Yaşlı kedilerde ani körlük durumunda fundus muayenesi ve kan basıncı değerlendirmesi önemlidir. Çünkü hipertansiyon retinada kanama veya retina ayrılmasına yol açabilir.

Köpeklerde Göz Muayenesi

Köpeklerde kornea ülseri, kuru göz, glokom, göz kapağı bozuklukları, kirpik anomalileri ve ırk yatkınlıkları daha sık ön plandadır. Pug, French Bulldog, Shih Tzu gibi basık burunlu ırklarda kornea travmaya daha yatkındır. Cocker Spaniel, Beagle ve Basset Hound gibi bazı ırklarda glokom riski daha yüksek olabilir.

Bu nedenle köpeklerde Schirmer gözyaşı testi, fluorescein testi ve tonometri birçok hastada önemli tanısal bilgiler sağlar.

Hangi Durumlarda Acildir?

Bazı göz problemleri bekletilmemesi gereken acil durumlardır. Göz dokuları çok hassastır ve bazı hastalıklarda kısa sürede kalıcı hasar gelişebilir.

Aşağıdaki durumlarda acil veteriner göz muayenesi gerekir:

• Şiddetli göz ağrısı
• Gözünü tamamen kapatma
• Ani görme kaybı
• Göze darbe veya travma
• Kornea üzerinde beyaz, mavi veya mat alan
• Gözde kanama
• Göz küresinin büyümüş görünmesi
• Göz bebeğinde ani büyüme
• Kimyasal madde teması
• Korneada yara veya delinme şüphesi
• Şiddetli sarı-yeşil akıntı
• Glokom şüphesi
• Kornea ülseri şüphesi
• Ani körlük

Kornea ülseri, glokom, travma, ani körlük ve şiddetli göz ağrısında erken muayene görme fonksiyonunun korunması açısından kritik olabilir.

Veteriner Hekim Muayenesinde Neler Yapılır?

Veteriner göz muayenesi genellikle basamaklar halinde yapılır. İlk aşamada hasta geçmişi alınır. Belirtinin ne zaman başladığı, tek göz mü iki göz mü etkilendiği, akıntının rengi, travma ihtimali, daha önce damla kullanılıp kullanılmadığı ve görme kaybı olup olmadığı sorgulanır.

Daha sonra göz kapakları, kirpikler, üçüncü göz kapağı, konjonktiva, kornea, pupilla, lens ve görme refleksleri değerlendirilir. Gerekli görüldüğünde özel cihazlar ve testler kullanılır.

Muayene sırasında veteriner hekim şu başlıkları değerlendirir:

• Göz kapaklarının yapısı
• Kirpiklerin korneaya temas edip etmediği
• Üçüncü göz kapağının durumu
• Konjonktivada kızarıklık veya ödem
• Kornea yüzeyinde ülser, çizik veya bulanıklık
• Gözyaşı üretimi
• Göz içi basıncı
• Pupilla refleksleri
• Lens şeffaflığı
• Retina ve optik sinir
• Görme davranışı
• Sistemik hastalık ihtimali

Bu değerlendirme sayesinde göz hastalığının yalnızca belirtisi değil, altta yatan nedeni araştırılır.

Kullanılabilecek Tanısal Testler ve Cihazlar

Işık Kaynağı ve Büyütmeli Göz Muayenesi

Göz muayenesinin temelinde iyi bir ışık kaynağı ve büyütmeli değerlendirme vardır. Veteriner hekim, göz kapaklarını, konjonktivayı, kornea yüzeyini, pupillayı ve göz çevresi dokuları özel ışık ve büyütme yardımıyla inceler.

Bu aşama, yabancı cisim, kapak problemi, kirpik anomalisi, korneal bulanıklık veya travma bulgularını fark etmek için önemlidir.

Slit Lamba / Biyomikroskop

Slit lamba veya biyomikroskop, gözün ön segmentini daha detaylı incelemek için kullanılan önemli bir cihazdır. Kornea, ön kamara, iris, lensin ön kısmı ve göz yüzeyindeki ince değişiklikler büyütmeli olarak değerlendirilir.

Kornea ödemi, ülser derinliği, ön kamara değişiklikleri, iris bulguları ve lens opasiteleri gibi durumlarda detaylı bilgi sağlar. Veteriner oftalmoloji muayenelerinde değerli bir cihazdır.

Fluorescein Testi

Fluorescein testi, kornea yüzeyinde çizik, ülser veya epitel kaybı olup olmadığını değerlendirmek için kullanılır. Göze özel bir boya uygulanır. Kornea yüzeyinde hasarlı bir alan varsa boya bu bölgeye tutunur ve ülser alanı görünür hale gelir.

Bu test özellikle gözünü kısan, travma geçiren, gözü sulanan veya korneasında bulanıklık olan kedi ve köpeklerde çok önemlidir. Kornea ülseri saptanırsa tedavi planı buna göre şekillenir.

Schirmer Gözyaşı Testi

Schirmer gözyaşı testi, gözyaşı üretimini ölçmek için yapılır. Özellikle köpeklerde kuru göz yani keratokonjunktivitis sicca sık görülen bir problemdir. Gözyaşı üretimi azaldığında göz yüzeyi kurur, kızarır, çapaklanır ve kornea zamanla zarar görebilir.

Bu testte özel ölçüm kağıdı alt göz kapağına kısa süre yerleştirilir. Gözyaşı miktarı ölçülerek göz yüzeyinin yeterince nemlenip nemlenmediği değerlendirilir.

Tonometri

Tonometri, göz içi basıncını ölçen cihazla yapılan testtir. Göz tansiyonu ölçümü olarak da bilinir. Glokom ve üveit gibi hastalıkların değerlendirilmesinde kritik öneme sahiptir.

Göz içi basıncının yüksek olması glokom açısından acil bir bulgu olabilir. Glokomda şiddetli ağrı, kızarıklık, korneal bulanıklık, göz bebeğinde büyüme ve görme kaybı görülebilir. Erken tanı görmenin korunması açısından çok değerlidir.

Oftalmoskopi / Fundus Muayenesi

Oftalmoskopi, gözün arka segmentini değerlendirmek için kullanılır. Retina, optik sinir ve göz dibi yapıları incelenir. Ani körlük, hipertansiyon, retina hastalıkları, optik sinir problemleri, diyabet veya sistemik hastalık şüphesinde fundus muayenesi önemlidir.

Bazı hastalarda fundus muayenesi için göz bebeğinin genişletilmesi gerekebilir. Bu karar veteriner hekimin muayene bulgularına göre verilir.

Göz Ultrasonografisi

Bazı durumlarda göz içi yapılar dışarıdan net görülemeyebilir. Örneğin yoğun kornea bulanıklığı, katarakt veya göz içi kanama varsa gözün arka yapılarının değerlendirilmesi zorlaşabilir. Bu gibi durumlarda oküler ultrasonografi yardımcı olabilir.

Göz ultrasonu; lens, vitreus, retina ve göz içi kitle benzeri yapıların değerlendirilmesinde destekleyici bilgi sağlayabilir.

Sitoloji, Kültür ve PCR

Bazı göz hastalıklarında cihaz muayenesi tek başına yeterli olmayabilir. Özellikle yoğun akıntılı, tekrarlayan, dirençli veya enfeksiyon şüphesi olan durumlarda laboratuvar testleri gerekebilir.

Sitoloji: Göz yüzeyinden alınan hücrelerin mikroskobik olarak değerlendirilmesidir.

Kültür: Bakteriyel etkeni ve antibiyotik duyarlılığını belirlemeye yardımcı olabilir.

PCR: Viral veya bazı enfeksiyöz etkenlerin araştırılmasında kullanılabilir.

Bu testler, tedavinin daha hedefe yönelik planlanmasına yardımcı olur.

Cihazlar Hangi Hastalıkların Tanısında Yardımcı Olur?

Tedavi Genel Olarak Nasıl Planlanır?

Göz hastalıklarında tedavi, kullanılan cihaz ve testlerden elde edilen bulgulara göre planlanır. Her kızarıklık aynı tedaviyi gerektirmez. Her akıntı enfeksiyon değildir. Her bulanıklık da aynı hastalığı göstermez.

Tedavi planı şu faktörlere göre belirlenir:

• Kornea ülseri olup olmadığı
• Gözyaşı üretiminin yeterli olup olmadığı
• Göz içi basıncının normal olup olmadığı
• Göz kapağı veya kirpik problemi bulunup bulunmadığı
• Enfeksiyon veya yangı şüphesi
• Lens, retina veya optik sinir etkilenimi
• Görme fonksiyonunun durumu
• Travma varlığı
• Hastanın kedi veya köpek olması
• Irk yatkınlıkları
• Genel sağlık durumu

Bazı hastalarda medikal tedavi yeterli olabilirken, bazı durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir. Derin kornea ülserleri, glokom, göz kapağı anomalileri, lens hastalıkları veya travmatik yaralanmalar ileri veteriner oftalmoloji yaklaşımı gerektirebilir.

Evde Ne Yapılmalı, Ne Yapılmamalı?

Evde Yapılabilecekler

Hayvanın gözünü kaşımasını engellemek için yakalık kullanılabilir.

Göz çevresindeki akıntılar temiz, nemli gazlı bezle nazikçe silinebilir.

Belirtinin ne zaman başladığı not edilebilir.

Kullanılmış damla veya ilaç varsa muayeneye götürülebilir.

Travma, ağrı, göz kapatma veya görme kaybı varsa gecikmeden veteriner hekime başvurulmalıdır.

Evde Yapılmaması Gerekenler

İnsan göz damlaları kullanılmamalıdır.

Kortizonlu damlalar muayenesiz uygulanmamalıdır.

Antibiyotikli damlalar gelişigüzel kullanılmamalıdır.

Çay, bitkisel karışım, kolonya, antiseptik veya tahriş edici maddeler göze sürülmemelidir.

Travma varsa göze bastırılmamalıdır.

Gözünü kısan veya ağrılı görünen hayvanda birkaç gün beklenmemelidir.

Kortizonlu veya Antibiyotikli Göz Damlalarının Bilinçsiz Kullanım Riski

Göz hastalıklarında muayenesiz damla kullanımı ciddi sorunlara yol açabilir. Özellikle kortizonlu göz damlaları, bazı yangısal hastalıklarda veteriner hekim kontrolünde kullanılabilse de, kornea ülseri varlığında tehlikelidir.

Kornea ülseri olan bir gözde kortizon kullanımı ülserin derinleşmesine, iyileşmenin gecikmesine, enfeksiyonun ilerlemesine ve korneal perforasyon riskine neden olabilir. Bu durum kalıcı görme kaybına kadar ilerleyebilir.

Antibiyotikli damlalar da her göz akıntısında doğru seçenek değildir. Göz akıntısı alerji, kuru göz, göz kapağı problemi, viral enfeksiyon, yabancı cisim veya kornea ülseri nedeniyle oluşabilir. Gereksiz antibiyotik kullanımı tanıyı geciktirebilir ve direnç gelişimine katkı sağlayabilir.

Bu nedenle göz damlası seçimi, veteriner göz muayenesi ve gerekli tanısal testlerden sonra yapılmalıdır.

Geç Kalınırsa Ne Olur?

Göz hastalıklarında gecikme bazı olgularda kalıcı hasara neden olabilir. Özellikle kornea ülseri, glokom, travma ve ani körlükte zaman çok değerlidir.

Geç kalındığında şu sorunlar gelişebilir:

• Kornea ülserinin derinleşmesi
• Korneada kalıcı iz veya leke oluşması
• Korneal perforasyon
• Göz içi enfeksiyon
• Kronik ağrı
• Glokomda optik sinir hasarı
• Retina hasarı
• Kalıcı görme kaybı
• Cerrahi ihtiyacının artması
• İleri olgularda gözün kaybı

Erken veteriner göz muayenesi, hem tanının doğru konmasına hem de tedavinin daha başarılı olmasına yardımcı olur.

Kedim gözü neden kapanıyor veya kısılıyor?

Veteriner göz muayenesinde kullanılan cihazlar, göz hastalığının nedenini anlamak için önemlidir. Fluorescein testi kornea ülserlerini, Schirmer testi gözyaşı üretimini, tonometri göz içi basıncını, oftalmoskopi ve fundus muayenesi retina ve optik siniri değerlendirmeye yardımcı olur. Gerekli durumlarda sitoloji, kültür, PCR veya göz ultrasonografisi gibi ek yöntemler de kullanılabilir.

Göz kapalıysa akıntı olmasa da ciddi olabilir mi?

Gözde kızarıklık, akıntı, gözünü kapatma, beyazlık, travma veya ani görme kaybı varsa muayene geciktirilmemelidir. Muayenesiz kortizonlu veya antibiyotikli damla kullanımı risklidir.

Evde göz damlası kullanabilir miyim?

Veteriner muayenesi yapılmadan evdeki göz damlalarını kullanmamanızı öneririz. Özellikle kortizonlu damlalar, kornea ülseri durumunda ülserin derinleşmesine neden olabilir. Hangi damlayı kullanacağınızı belirlemek için önce muayene gerekir.

Göz kapalıyken ne kadar süre bekleyebilirim?

Göz kapanması çoğu zaman ağrı belirtisidir. Birkaç saatten uzun sürüyorsa, gözde kızarıklık, bulanıklık, akıntı veya travma öyküsü varsa beklemeden muayene yaptırmanız gerekir. Bazı göz hastalıkları hızlı ilerleyebilir.

Tek göz mi, iki göz mi daha tehlikeli?

Her ikisi de ciddiye alınmalıdır. Tek göz kapanması çoğu zaman o gözde yerel bir problem olduğuna işaret eder. İki göz birden etkileniyorsa viral enfeksiyon veya sistemik bir hastalık daha olası olabilir. Her iki durumda da veteriner değerlendirmesi gerekir.

Ne Zaman Acil Veteriner Göz Muayenesi Gerekir?

Kedi veya köpeğinizde göz akıntısı, kızarıklık, gözünü kapatma, bulanıklık, travma veya ani görme kaybı fark ediyorsanız, erken veteriner göz muayenesi önemlidir. Vettown Veteriner Kliniği’nde göz hastalıkları, uygun muayene cihazları ve gerekli tanısal testlerle sistemli şekilde değerlendirilir. Erken kontrol, ağrının azaltılmasına ve kalıcı görme kaybı riskinin düşürülmesine yardımcı olabilir.